Jeśli zamierzamy zmienić wielkość otworów okiennych w czasie budowy, to zmiany te będą traktowane jako nieistotne odstępstwa od projektu. Nie trzeba więc zamawiać projektu zamiennego i uzyskiwać decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. W takim wypadku wystarczy, że projektant zamieści w projekcie budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące zmian. Nieco bardziej skomplikowana jest zmiana wielkości otworów w istniejącym obiekcie. Nie może być kwalifikowana jako remont, gdyż nie stanowi odtworzenia stanu pierwotnego, a tylko wtedy roboty z tym związane można wykonywać na podstawie zgłoszenia. Tak więc zmiana wielkości otworów okiennych lub drzwiowych w istniejącym domu będzie traktowana jak przebudowa budynku, a to wiąże się z koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę.

Źródło: Murator

1. Wyeliminowanie kolizji. Przy okazji sprawdzania otworów na drzwi warto też się zastanowić nad rozkładem pomieszczenia i ustawieniem mebli. Czasami okazuje się, że zmniejszenie szerokości drzwi o 10 cm sprawi, że podczas otwierania nie będą zawadzały o stojące za nimi meble, a przejście stanie się wygodniejsze. Rozsunięcie otworów znajdujących się na prostopadłych lub przeciwległych ścianach może też pomóc zapobiec ewentualnym kolizjom.

2. Okno a zlewozmywak. Czasami wykończenie wnętrz może wymusić zmianę otworów okiennych. Na przykład jeśli planuje się umieszczenie w kuchni ciągu szafek i zlewozmywak pod oknem, skrzydło podczas otwierania nie może zahaczać o kran. Należy zmierzyć promień otwierania i w razie konieczności osadzić okno wyżej, zmniejszając jego wysokość. Standardowa wysokość szafek z blatem kuchennym to 85-95 cm, do tego wysokość kranu średnio 20-30 cm - dolna krawędź skrzydła okiennego musi się więc znaleźć na wysokości 105-125 cm ponad poziomem gotowej posadzki (trzeba ją uwzględnić w pomiarach). Krawędź otworu może być kilka centymetrów niżej. Taka zmiana zakłóca jednak wygląd elewacji - pozostałe okna zachowają przecież pierwotny poziom. To samo dotyczy sytuacji, w której zwiększa się wysokość okna, aby wykorzystać parapet jako siedzisko - jedno długie okno może nieciekawie wyglądać z zewnątrz. Takie eksperymenty lepiej więc robić tylko na elewacjach, na których nie ma innych okien, oraz w porozumieniu z architektem.

3. Ostrożnie ze zmniejszaniem. Czasami wydaje nam się, że zaprojektowane otwory są zbyt duże i decydujemy się na ich zmniejszenie. Zapominamy przy tym, że po wstawieniu okien światło szyby będzie znacznie mniejsze. Od wielkości otworu trzeba bowiem odjąć szerokości szczelin dylatacyjnych między ramą a murem oraz grubość ościeżnic i ram skrzydeł, czyli przynajmniej kilkanaście centymetrów. Pochopne zmniejszenie otworów może doprowadzić do tego, że w oknach więcej miejsca zajmie rama niż szyba, co źle wygląda, a przede wszystkim nie zapewnia wystarczającego doświet-lenia pomieszczeń. Powierzchnia szyby musi pozostawać w stosunku 1:7-1:8 do powierzchni podłogi pomieszczenia.

4. Dodatkowe otwory. Osobnym zagadnieniem jest wstawienie okna czy drzwi w miejscu, gdzie nie były one przewidziane. W ścianach działowych jest to dość łatwe, bo można wstawić w nie stalową belkę nadprożową i pod nią wykuć otwór. Jednak dodatkowe okno w ścianie nośnej narusza konstrukcję budynku, wymaga wzmocnienia dopasowanego do ściany i do wielkości otworu, a jego osadzenie nie zawsze jest możliwe. W każdym razie nie wolno decydować się na nie samodzielnie - takie rozwiązanie musi zaprojektować konstruktor.

Źródło: Murator

Wymiary otworów muszą być o kilka centymetrów większe niż wymiary ościeżnic podawane w wykazie stolarki. Umożliwi to zachowanie luzów dylatacyjnych między ramą a murem. Wynoszą one 2-3 cm po bokach i na górze oraz 5-6 cm od dołu - żeby zmieściła się listwa progowa. Otwór powinien więc być 4-6 cm szerszy i 7-9 cm wyższy niż ościeżnica. Najprościej sprawdza się wymiary otworu, mierząc jego przekątne i dwa prostopadłe boki. Jeżi obie przekątne są jednakowe, a długości boków zgodne z projektem, miary otworu są prawidłowe. Oczywiście nie dotyczy to okien o nieregularnym kształcie, trójkątnych, łukowych czy trapezowych - ale one zawsze są wykonywane na zamówienie i niewielkie odchylenia nie mają znaczenia.

Jeśli przekątne otworu mają różne długości. Oznacza to, że jego krawędzie nie są prostopadłe, czyli otwór nie jest prostokątny. Boczną krawędź otworu udaje się czasami wyrównać, jeżeli górny narożnik twoży kąt ostry. Można wtedy przyciąć krawędź, uzyskując otwór nieco szerszy ale równy (przycinania nie poleca się w ścianach z ceramicznych pustaków szczelinowych czy poryzowanych, łatwo je natomiast wykonać w przypadku silikatów albo betonu komórkowego). Pozostawienie nierówności utrudnia montaż, wymaga użycia specjalnych łączników i obróbki. Trzeba też dopasować ramę ościeżnicy do nierównego otworu - jej bok musi odpowiadać kroiowi krawędzi trapezowego otworu, a nie dłuższej. Nie może bowiem stykać się z narożami czy krawędziami otwór musi pozostać między nimi wymaganyny luz dylatacyjny.

Gdy obie przekątne otworu są różne, ale wymiary jednego lub obu boków są niezgodne z projektem. Takich otworów nie da się poszerzyć bo znajduje się nad nimi nadproże. Musi ono opierać się na ścianach określonej długości - podcięcie nych krawędzi sprawi, że głębo! podparcia zbytnio się zmniejszy, ai może zwiększyć ugięcie belki n prożowej, osłabić jej nośność i spowodować pękanie ściany. Zmniejszenie otworu również nie jest dobrym rozwiązaniem, bo zmienia parametry cieplne otoczenia okna. Taki sposób sprawdza się natomiast w przypadku drzwi wewnętrznych - tam nie są istotne parametry cieplne, tylko stabilne zamocowanie. Zbyt szeroki otwór można więc zmniejszyć, wstawiając wąski pasek muru powiązany kotwami ze ścianą albo drewniane słupki. Okna do zbyt dużych otworów najlepiej zamówić większe, z szerszą ramą albo z profilem poszerzającym.

Pozostawienie nieodpowiednich wymiarów otworów. Taka sytuacja wymusza zamawianie niestandardowych okien i drzwi. Jednak coraz więcej producentów stolarki odchodzi od pojęcia „okna standardowe” i traktuje wszystkie zamawiane elementy jako wykonywane na zamówienie, nawet jeśli mają typowe wymiary. Zamawianie okien u takich producentów nie naraża nas więc na koszty związane z dopłatą za skrzydła szersze czy niższe - wycenia się po prostu element o określonych wymiarach. Pozwala to dopasować stolarkę do otworów bez konieczności ich przebudowywania. W przypadku drzwi problem pozostaje, bo tam nadal obowiązują standardy. Tu jednak można ratować się odpowiednio dobranymi ościeżnicami i regulacją odchyłek podczas montażu.

Źródło: Murator

Z reguły do zakończenia stanu surowego nie pilnujemy prawidłowego wykonania otworów na okna. Błędy wychodzą na jaw najczęściej dopiero wtedy, kiedy przychodzi czas wykańczania. Niestety, źle wykonane otwory mogą narazić nas na przeróbki, za które musimy wykonawcom dodatkowo zapłacić, i które wydłużą czas robót, albo „tylko” na dodatkowe koszty przy zakupie niestandardowych wyrobów (na indywidualne zamówienie) . Radzimy sprawdzić, które rozwiązanie będzie bardziej opłacalne…

W pierwszej kolejności należy skontrolować usytuowanie otworów w ścianie, a zwłaszcza poziom ich górnych krawędzi, czyli nadproży. Trzeba to zrobić, uwzględniając poziom posadzki. Jeżeli okaże się, że nadproża znajdują się na złej wysokości, można pokusić się o dopasowanie dolnych krawędzi otworów okiennych do poziomu nadproża, tak żeby uzyskać pożądany wymiar. W przypadku drzwi sytuacja jest trudniejsza, bo ich poziom jest uwarunkowany poziomem posadzki. Poza tym ich wysokość w świetle nie może być mniejsza niż 2 m, aby po wstawieniu ościeżnicy nie uderzać w nią głową. Jeśli okaże się, że otwory na drzwi są zbyt niskie, trzeba będzie zniszczyć nadproża i ponownie zrobić je na właściwym poziomie. Niestety, jest to bardzo trudne do wykonania w gotowej wymurowanej ścianie. W przypadku otworów wyższych niż projektowane najczęściej zamawia się po prostu wyższe
okna i drzwi. Warto przy tym zauważyć, że zazwyczaj wszystkie nadproża, a przynajmniej te w otworach znajdujących się na jednej elewacji, powinny być na jednakowym poziomie. Pozwala to łączyć je w dłuższe belki nad sąsiadującymi otworami, ułatwia też prace murarskie w przestrzeni pod wieńcem budynku. Korygowanie jednego otworu wiąże się więc z koniecznością poprawy wszystkich z nim powiązanych.

Źródło: Murator